फोहोर प्रशोधन केन्द्र बनाउन २७ सय रुख काट्नु पर्ने 07.05.2026
राष्ट्रिय चिया दिवस, वैशाख १५ को सन्दर्भमा नेपाली चियाको महत्व, इतिहास र वर्तमान अवस्थाबारे यो लेख प्रकाश पार्दछ। चिया नेपाली समाजमा आतिथ्य, सम्बन्ध निर्माण र भावनात्मक जोडको एक महत्वपूर्ण माध्यम हो। यसले ग्रामीण अर्थतन्त्रमा पनि ठूलो योगदान पुर्याएको छ, आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा मात्रै १ करोड ५६ लाख केजी चिया निर्यात गरी ४ अर्ब ५९ करोड रुपैयाँ वैदेशिक मुद्रा आर्जन गरेको छ। हाल २०,६०२ हेक्टर जमिनमा चिया खेती भइरहेको छ, जसबाट वार्षिक २ करोड ६१ लाख केजी तयारी चिया उत्पादन हुन्छ र यस क्षेत्रले करिब ६० हजारलाई रोजगारी दिएको छ। नेपालमा १६२ वर्ष पुरानो चिया खेतीको इतिहास, कर्णेल गजराज सिंह थापाको सुरुवात, जङ्गबहादुरलाई उपहार आएको बीउ, र व्यावसायिक विकासको चरणबारे पनि उल्लेख गरिएको छ। झापा र इलाम मुख्य उत्पादन केन्द्र हुन्, जहाँ सीटीसी र अर्थोडक्स गरी दुई प्रकारका चिया उत्पादन हुन्छन्। भारतीय बजारमाथिको अत्यधिक निर्भरता र बजारीकरणका चुनौतीहरू पनि यस लेखमा समेटिएका छन्।
