De doorstroomtoets, voorheen de eindtoets, wordt momenteel afgenomen bij groep 8-leerlingen en beoordeelt voornamelijk theoretische kennis. Sinds schooljaar 2023/2024 dient de toets als een laatste controle op het voorlopige schooladvies, dat door de leerkracht wordt gegeven. Een hogere score op de doorstroomtoets kan leiden tot een bijstelling van het advies naar boven, maar niet naar beneden, wat gunstig is voor leerlingen met bijvoorbeeld faalangst. Onderwijsantropoloog Floris Burgers bekritiseert de hiërarchische indeling van schoolniveaus, zoals vwo boven vmbo, en benadrukt de maatschappelijke behoefte aan praktisch geschoolde mensen. Hij pleit voor een systeem dat meer gericht is op kwaliteiten en minder op een vroege, hiërarchische indeling, aangezien kinderen zich tot later ontwikkelen en hun interesses pas later ontdekken.