Een rapport van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC), uitgevoerd door Arjen Leerkes en Petra de Jong, onthult dat verdachten met een zwakke sociaal-economische positie in Nederland zwaarder worden bestraft dan bevoorrechten. Het onderzoek, gebaseerd op 2,5 miljoen strafzaken tussen 2006 en 2022, toont aan dat mensen zonder 'vinkjes' (zoals een koophuis, hoge opleiding, werk en een goed inkomen) vaker voor de rechter verschijnen en hogere straffen krijgen. Bij vergelijkbare delicten resulteert dit gemiddeld in 18 dagen extra celstraf, 36 uur meer taakstraf of een boete van 900 euro meer. Rechters wegen vaak persoonlijke omstandigheden en resocialisatiekansen mee, wat onbedoeld leidt tot systematische ongelijkheid. De auteurs pleiten voor een motiveringsplicht voor rechters en een periodieke 'justitiële gelijkheidsmonitor' om dit probleem aan te pakken en het vertrouwen in de rechtspraak te behouden.